Gündelik yüzeylerden bir doku defteri oluşturmak
Bir doku defteri, gündelik eşyalardaki yüzeyleri küçük bir görsel arşive dönüştürmek için hazırlanabilir. Kumaştaki çizgi, bir kartonun kıvrımı, kendi çantanızın dikişi veya bir ahşap eşyanın görünen izi başlangıç olabilir. Her kayıt, seçtiğiniz yüzeyin belirli bir bölümüne odaklanır; eşyanın adı, gözlenen çizgiler ve küçük deneme aynı sayfada buluşur. Amaç gördüğünüz düzeni kaydetmek, farklı örnekleri karşılaştırmak ve daha sonra kendi çizimlerinizde kullanabileceğiniz bir kaynak oluşturmaktır. Defterdeki her sayfa, seçilen yüzeyin birebir kopyası olmak zorunda değildir; çizim, kısa not ve küçük deneme birlikte yer alabilir.
Temsili görsel: Kumaş örneklerindeki yüzey farklılıkları; doku gözlemi için temsili görsel. Kaynak: Fabric swatches.jpg; üretici: Thegreatmutata; lisans: CC0.
Bir sayfaya tek yüzey seçin
İlk örnek için evde size ait, kolayca erişilen bir eşya kullanın. Yüzeyin küçük bir bölümünü çerçeve gibi düşünün. Örneğin bütün çantayı çizmek yerine, dikişle kumaşın birleştiği birkaç santimetrelik alanı seçin. Sayfaya eşyanın adını ve seçilen bölümü kısa bir cümleyle yazın. “Kumaş dokusu” gibi geniş bir ad yerine “çantanın sap yanındaki yüzey” demek, daha sonra aynı yere dönmeyi kolaylaştırır. Tarih eklemek isteğe bağlıdır; eşyanın yaşı bilinmiyorsa tahminî bir geçmiş yazmak gerekli değildir.
Gözlenen düzeni önce yalnızca çizgilerle kaydedin. İzlerin yönünü, sıklaştığı ve seyrekleştiği alanları inceleyin. Bütün örneği mekanik biçimde doldurmak yerine bir küçük bölümde ayrıntılı, diğer bölümde daha sade bir anlatım deneyebilirsiniz. Bu iki yorum aynı sayfada durduğunda hangi bilginin korunduğu görülebilir. Doku kelimesi burada yalnızca kabartı anlamında kullanılmaz; görülen çizgi veya renk tekrarları da çalışmanın konusu olabilir. Dokunma deneyimiyle görsel kayıt farklı notlar olarak tutulabilir.
Kâğıt üzerinden iz alma denemesi
Uygun, kuru ve size ait bir yüzeyde ince kâğıdı gevşek bırakmadan tutup kalemin yanıyla küçük bir iz denemesi yapılabilir. Önce çok küçük bir alanda deneyin. Her yüzey aynı sonuç vermez; kayıt oluşmuyorsa bastırmayı artırmak yerine çizim yöntemine dönmek mümkündür. Eşyaya veya kâğıda zarar verme ihtimali bulunan bir yüzeyi seçmek zorunda değilsiniz. Bu deneme, başkasına ait yapı, eser veya hassas nesneler üzerinde uygulama önerisi değildir. Çalışma, elinizdeki sıradan ve uygun eşyanın küçük bir bölümüyle sınırlı tutulabilir.
İz alınan parçayı deftere eklerken altına hangi yüzeye ait olduğunu yazın. Ardından aynı örneği serbest elle çizdiğiniz bölümle karşılaştırın. Birinde görünen ayrıntı diğerinde kaybolabilir. Bu farkı hata saymak yerine kayıt yöntemlerinin neyi öne çıkardığını düşünün. İz alma ve gözlem çizimi aynı görüntüyü üretmek zorunda değildir. İki örnek arasına küçük oklar ekleyerek yön, tekrar veya yoğunluk farkını belirtebilirsiniz. Böylece sayfa yalnızca yapıştırılmış parçalardan oluşan bir albüm hâlinde kalmaz.
Arşivi malzeme adına göre sınırlamayın
Birden fazla sayfa oluştuğunda örnekleri yalnızca kumaş, ahşap veya kâğıt diye ayırmak yerine görsel özelliklerine göre de gruplayın. Paralel çizgiler, kesişen ağlar, dağınık noktalar ve geniş lekeler gibi kendi başlıklarınızı seçebilirsiniz. Aynı malzeme farklı gruplarda bulunabilir. Bu düzen, daha sonra bir çizimde belirli bir yüzey aradığınızda kullanışlı olur. Başlıkların resmî sınıflandırma olduğunu ileri sürmek gerekmez; defterin kendi arama düzenidir. Bir örnek birden fazla gruba uyuyorsa küçük işaretlerle ikisini de belirtebilirsiniz.
Bir kaydı yeni bir desene dönüştürün
Defterden tek bir yüzey seçin ve onun içinden küçük bir çizgi ilişkisini alın. Yeni sayfada bu ilişkiyi büyüterek veya seyrekleştirerek tekrar edin. Eşyanın tamamını kopyalamak yerine yalnızca seçtiğiniz özelliği kullanın. Kaynak sayfanın numarasını köşeye eklemek, yeni desenin hangi gözlemden çıktığını hatırlatır. Böylece doku defteri pasif bir biriktirme alanı olmaktan çıkar; kendi yaratıcı çalışmalarınızla ilişki kuran, yeniden dönülebilir bir görsel kaynağa dönüşür.